Objawy i diagnoza ADHD

Wyszukaj w serwisie

W tym artykule dowiesz się:

  • Co to jest zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
  • Jakie są przyczyny występowania ADHD
  • Czym charakteryzuje się ADHD, jakie są najczęściej występujące objawy
  • Jak wygląda diagnoza ADHD
  • Jak wykorzystać badanie QEEG i system ADScan do diagnostyki ADHD
 

Co to jest ADHD?

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (Attention Deficit-Hyperactivity Disorder- ADHD) to jedno z najczęściej występujących zaburzeń neurorozwojowych. Szacuje się, że ADHD dotyka 3 do 5 % dzieci i młodzieży w wieku szkolnym oraz 4-5 % dorosłych.

Oznacza to, że w 30 osobowej klasie może pojawić się co najmniej jedno nadpobudliwe dziecko.

ADHD charakteryzujące się występowaniem trudności z utrzymaniem uwagi, łatwym rozpraszaniem się, niepokojem ruchowym, nadmierną ruchliwością oraz impulsywnością.

ADHD często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi i problemami rozwojowymi takimi jak:

  • specyficzne trudności w uczeniu się
  • zaburzenia zachowania
  • zaburzenia opozycyjno-buntownicze
  • uzależnienia
  • zaburzenia lękowe
  • zaburzenia nastroju
  • zespół obsesyjno-kompulsywny

                           Objawy ADHD

Przyczyny ADHD

Przyczyny występowania ADHD nie są jasno określone. Największe znaczenie w rozwoju choroby mają czynniki genetyczne. W literaturze podkreśla się również zależność pomiędzy budową i funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego, a wystąpieniem nadpobudliwości. Wpływ na nasilenie objawów ADHD mogą mieć także takie czynniki środowiskowe jak:

  • palenie papierów przez kobiety w czasie ciąży
  • zażywanie w trakcie ciąży substancji psychoaktywnych
  • problemy okołoporodowe.

Badacze podkreślają również, że przyczyną występowania ADHD może być także nieprawidłowy rozwój płatów czołowych. Są to obszary regulujące emocje, zachowanie i uwagę.


Objawy ADHD 

Kryteria diagnostyczne ADHD według DSM-V

Najbardziej charakterystyczne objawy ADHD związane są z trzema obszarami takimi jak:

  • deficyty koncentracji i uwagi
  • impulsywne zachowanie
  • nadruchliwość, niepokój fizyczny

Czym charakteryzują się poszczególne objawy? Jakie przykładowe zachowania cechuje daną grupę symptomów?

DEFICYTY UWAGI

Osoba z ADHD często:

  • miewa trudności z utrzymaniem uwagi na wykonywanym zadaniu lub w czasie zabawy
  • nie zwraca uwagi na szczegóły lub popełniane błędy, które są skutkiem nieuwagi w czasie nauki lub pracy
  • sprawia wrażenie, że nie słucha rozmówcy
  • nie realizuje poleceń (trudności z wykonaniem pracy domowej, uciążliwych obowiązków)
  • ma problemy z organizacją pracy
  • unika zadań, które wymagają dłuższego wysiłku umysłowego bądź niechętnie je wykonuje
  • gubi przedmioty niezbędne do wykonania określonej czynności
  • łatwo rozprasza się przez zewnętrzne bodźce
  • zapomina o codziennych obowiązkach

IMPULSYWNE ZACHOWANIE

Osoba z ADHD często:

  • odpowiada, zanim ktoś skończy zadane pytanie
  • nie potrafi czekać
  • przerywa i przeszkadza innym osobom np. w trakcie rozmowy
  • jest nadmiernie gadatliwa

NADRUCHLIWOŚĆ

Osoba z ADHD często:

  • wierci się, stuka rękami
  • wstaje w sytuacjach wymagających utrzymania pozycji siedzącej
  • biega w kółko lub wspina się ( u osób dorosłych może objawiać się to uczuciem niepokoju)
  • nie potrafi spędzać wolnego czasu w ciszy
  • nie potrafi pozostać w bezruchu

Osoby poniżej 17 roku życia muszą posiadać przynajmniej 6 symptomów deficytów uwagi i/lub minimum 6 symptomów nadruchliwości i impulsywności. U osób powyżej 17 roku życia liczba symptomów została zmniejszona do 5.

Objawy ADHD powinny występować w różnych środowiskach człowieka np. w domu i szkole, pracy.

Na podstawie wyżej wymienionych symptomów wyróżnia się trzy podtypy ADHD:

  • podtyp mieszany charakteryzuje się wystąpieniem odpowiedniej liczby objawów (6 poniżej 17 roku lub 5 powyżej 17 roku) deficytów uwagi, nadruchliwości i impulsywności w ciągu ostatnich 6 miesięcy
  • podtyp z przewagą deficytów uwagi występuje gdy w przeciągu ostatnich 6 miesięcy wystąpiła odpowiednia liczba symptomów związanych z deficytami uwagi
  • podtyp z przewagą nadruchliwości i impulsywności występuje gdy w przeciągu ostatnich 6 miesięcy wystąpiła odpowiednia liczba objawów związanych z symptomami nadruchliwości i impulsywności.


Warto zaznaczyć, że ADHD rozpoznane u dzieci nie ustępuje w dorosłym życiu, lecz objawy ulegają zmianie.


Diagnoza ADHD 

Diagnostyka ADHD to złożony proces, który obejmuje:

  • wywiad na temat problemu

  • wywiad rozwojowy i rodzinny

  • rozmowę z dzieckiem

  • zebranie informacji o funkcjonowaniu dziecka w szkole

  • wypełnienie kwestionariusza (np. kwestionariusz ADHD-RS)

  • konsultację lekarską

Inne badania, które są realizowane przy diagnozie ADHD to QEEG oraz diagnostyka przesiewowa
z wykorzystaniem systemu ADScan.

 

System QEEG – diagnostyka ilościowa

To ilościowe badanie EEG, które umożliwia weryfikację funkcjonowania mózgu w różnych warunkach. Na podstawie potencjałów rejestrowanych na powierzchni kory możliwe jest zbadanie rozkładu fal mózgowych w odniesieniu do norm w różnych grupach wiekowych.

Badanie QEEG wskazuje jaki jest udział poszczególnych fal mózgowych w zapisie EEG. U osób z ADHD wyróżnia się nadmiar fal wolnych theta w stosunku do fal szybkich beta. Wynika to z faktu, że osoby borykające się z ADHD cechują się mniejszym wzbudzeniem kory i zewnętrznych fal mózgu.
Dzięki systemowi QEEG możliwe jest przeprowadzenie diagnostyki podczas leczenia farmakologicznego oraz przed terapią psychologiczną.

               System QEEG w diagnozie ADHD

System QEEG umożliwia:

  • badanie dysfunkcji mózgu
  • diagnozę szybkości i jakości przetwarzania informacji w mózgu

Badanie QEEG pozwala na precyzyjne zaplanowanie terapii neurofeedback w oparciu o bazę normatywną.
W 2004 r. V. Monastra opublikował badania dowodzące, że neurofeedback jest tak samo skuteczny jak lek Ritalin a diagnoza jest tak samo trafna, jak w przypadku testów TOVA, Conners CPT, ADDES.


Diagnoza z użyciem QEEG pozwala na zdiagnozowanie około 90 % przypadków ADHD.

System QEEG - zobacz więcej
 

ADScan


System ADScan to narzędzie opracowane przez firmę Meditech we współpracy z Charité University of Berlin i kliniką uniwersytecką w Mainz.

ADScan może być wykorzystywany do diagnostyki przesiewowej w warunkach szkolnych, gabinecie, psychologa bądź lekarza. Otrzymane wyniki można odnieść do norm wiekowych.
Urządzenie umożliwia pomiar aspektów ruchliwości oraz uwagi badanej osoby z wykorzystaniem Testu Ciągłego Wykonywania (CPT). Informacje związane z wykonaniem zadania mają znaczenie dla oceny koncentracji uwagi, czasu reakcji oraz impulsywności. Urządzenie ADScan wykorzystuje tzw. radar dopplerowski, który umożliwia pomiar aktywności motorycznej całego ciała.

                                                                                                                                                                                            przesiewowa diagnoza adhd

Jak wygląda procedura diagnostyczna przy użyciu ADScanera?

Pierwszym krokiem diagnostyki jest przedstawienie badanemu instrukcji i demonstracja – realizujemy wstępny test CPT, który ma na celu zapoznanie pacjenta z zadaniem oraz weryfikację czy pacjent zrozumiał polecenie.
Następnie wykonywany jest główny test CPT oraz skanowanie spoczynkowe (pomiar bez stymulacji). Dzięki wykorzystaniu takiego układu diagnostycznego uzyskiwane są obiektywne wyniki w czasie krótszym niż 30 minut! Program zawiera również kwestionariusz oparty na kryteriach diagnostycznych ADHD, który jest dopełnieniem diagnostyki.

Test CPT zawiera 300 bodźców; 50 z nich wymaga reakcji w postaci przyciśnięcia trzymanej w dominującej ręce, kulki z przyciskiem. Wskaźniki w teście CPT:

  • liczba prawidłowych reakcji na pojawiający się na ekranie skanera bodziec celowy. Możliwa liczba reakcji prawidłowych to 50.
  • liczba reakcji nadmiarowych czyli niewłaściwe reakcje na błędny bodziec. Możliwa liczba reakcji nadmiarowych to 250.


Uzyskane wyniki można przenieść do program ADScanalyzer, co ułatwia ich interpretację. Dane z badania przedstawione są w precyzyjny i łatwy do odczytu sposób – w postaci liczb, wykresów, kolorowych pasków, na których można odnieść wynik pacjenta do grupy referencyjnej. Program generuje wyniki z badania na podstawie danych normatywnych, danych z CPT oraz skanowania spoczynkowego i ankiety.

ADScan - zobacz więcej

Czytaj inne artykuły:
Terapia ADHD
Trudności w uczeniu się
Ilościowe QEEG u psychologa


Literatura:
A. Bragdon, D. Gamon, Kiedy mózg pracuje inaczej. GWP, Gdańsk 2003
A. Kołakowski, T. Wolańczyk, A. Pisula, M. Skotnicka, A. Bryńska, ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej. GWP, Gdańsk 2007
E. Kornacka-Skwara, A. Skawra, Zastosowanie mechanizmu biologicznego sprzężenia zwrotnego w procesie kształtowania umiejętności. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, 2012, t. XXI
Z. Kupnicka, G. Poraj, J. Kaźmierski, ADHD u osób dorosłych – rozpoznawanie, przyczyny skutki. Psychiatria i Psychologia Kliniczna 2017, 17(3)