tel. kom. 693-396-774
tel./fax: (71) 336 10 36
e-mail: centrum@biomed.org.pl

Metoda Warnkego - trening koordynacji półkul mózgowych - lateralny

Wyszukaj w serwisie

Trening lateralny - trening koordynacji półkul mózgowych
 

Mózg człowieka przetwarza i porządkuje bodźce zmysłowe już od momentu narodzin aż do jego śmierci, a cały proces uczenia się nierozłącznie związany jest z naturą człowieka. To dzięki skomplikowanemu „działaniu” mózgu słyszymy, widzimy, czujemy, myślimy i poruszamy się. Dlatego właśnie zmianami związanymi z działaniem mózgu możemy wyjaśniać różnego rodzaju zaburzenia, które mogą mieć różny charakter. My natomiast skupimy się na zaburzeniach związanych z procesem uczenia się. 


 
Współdziałanie ze sobą poszczególnych zmysłów w trakcie wykonywania jakichś czynności to podstawowy proces integracyjny mózgu, od którego zależą efekty jego pracy, takie właśnie jak przyswajanie wszelkich nowym informacji - czyli uczenie się.

Amerykańska psycholog i terapeutka zajęciowa - Jean Ayres, jako pierwsza zwróciła uwagę na znaczenie w procesie uczenia się prawidłowego rozwoju trzech najwcześniej dojrzewających układów zmysłowych:
  • czucia głębokiego (propriocepcja - czucie własnego ciała)
  • zmysłu równowagi (układ przedsionkowy)
  • systemu dotykowego.
Są one ściśle ze sobą związane, od właściwej stymulacji przez bodźce przedsionkowo - proprioceptywne oraz dotykowe zależy odpowiednie formowanie się i prawidłowa koordynacja procesów percepcji wzrokowej i słuchowej. Dzięki układowi przedsionkowo - proprioceptywnemu odbieramy i przetwarzamy bodźce ruchowe. Możemy dzięki niemu utrzymać równowagę, odpowiednio napinać mięśnie, koordynować i kontrolować płynność ruchów a także mieć świadomość przestrzeni.
 

Układ przedsionkowo-proprioreceptywny a występujące zaburzenia

Niedojrzałość oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego układu mogą przejawiać się wieloma zaburzeniami, związanymi z ruchem i jego zmianą, takimi jak:
  • zaburzenia równowagi
  • nieprawidłowa postawa ciała (np. szerokie rozstawianie nóg w chodzie, potykanie się)
  • problemy z chodem (wchodzenie i schodzenie ze schodów, niechęć do wspinania się, chodzenia po krawężnikach, murkach itp)
  • trudności w prawidłowym odbiorze i przetwarzaniu bodźców słuchowych i wzrokowych
  • słaba precyzja ruchów rąk (np. w rysowaniu, pisaniu). 

System dotykowy natomiast jest najbardziej pierwotnym układem zmysłowym. Dzięki temu systemowi możemy odróżniać różnego rodzaju bodźce zmysłowe, określać ich lokalizację, siłę czy rodzaj (miłe, niebezpieczne). Za to różnicowanie odpowiedzialne jest tzw. czucie powierzchniowe (nie musimy widzieć, ale czujemy, gdzie pojawia dotyk, rozpoznajemy kształt, fakturę materiału) oraz czucie różnicujące np. ból, ciśnienie, temperaturę.
Niedojrzałość i nieprawidłowości w pracy układu dotykowego, mogą przejawiać się w postaci nadwrażliwości dotykowej. Zaburzenia związane z pracą tego układu, to m.in.:
  • niechęć do kontaktu fizycznego, unikanie dotyku
  • problemy z czynnościami manualnymi (np. zabawa piaskiem, plasteliną)
  • kłopoty z utrzymywaniem przyborów do pisania, rysowania itp.
  • trudności w odpowiednim nacisku palców na przybory do pisania
  • problemy z koncentracją uwagi.
W funkcjonowaniu człowieka naturalne jest współdziałanie obu półkul mózgowych. To w jakim stopniu nastąpi ta integracja, zależy od naszych nabywanych doświadczeń. Zintegrowane współdziałanie obu półkul: prawej i lewej, możliwe jest dzięki wiążącemu obie półkule skomplikowanemu systemowi połączeń włókien nerwowych, zwanemu ciałem modzelowatym (corpus callosum). System ten rozwija się już w pierwszych miesiącach życia dziecka, gdy najpierw maluch pełza, a potem raczkuje. To wtedy właśnie następuje synchronizacja półkul, wpływająca na zintegrowany przepływ informacji. Gdy z jakichś powodów ta integracja zostaje zakłócona, pojawia się zaburzenie, które wskazuje na niemożność prawidłowego wykonania jakiejś czynności. Określone zadania mogą być wykonywane zarówno wtedy, kiedy jedna półkula przejmuje funkcje drugiej lub też kiedy funkcjonuje samodzielnie. Ale najważniejsze jest to, że obie półkule muszą być zaangażowane w proces uczenia się tej czynności. To właśnie dlatego ten stan „zintegrowania” jest taki istotny dla każdego z nas.


Lewa półkula nazywana jest często analityczną, gdyż to właśnie ona przyjmuje i organizuje nowe informacje, a także przypisuje je i porządkuje względem tych, które już zna. Przypomina idealnie uporządkowaną szafkę z półkami. Jest „dyrektorem naczelnym” gramatyki, liczenia, słów, logiki czy zapamiętywania imion, dat, itp. U niej słowa mają dosłowne znaczenie i dzięki niej mogą być one zarówno wypowiadane, jak i zapisywane. Lubi analizować i rozkładać na czynniki pierwsze. Nie stroni też od abstrakcyjnego myślenia. Kontroluje prawą część ciała.
Prawa półkula to „dusza artystyczna”, lubi twórcze i kreatywne wyzwania, nowe pomysły, ale też marzenia i bezdroża wyobraźni, w których szuka inspiracji. Mimo że nie werbalizuje tak dobrze jak jej lewa sąsiadka, to doskonale radzi sobie z rozumieniem takich abstrakcyjnych pojęć jak zło, dobro czy miłość. Jeśli będziesz chciał się dowiedzieć, jak dojechać do domu, to właśnie ona podpowie ci kierunek. Również to ona jest za pan brat z muzyką i tańcem (a konkretnie rytmem) czy malowaniem obrazów. Dzięki niej rozpoznajesz kolory tęczy i znajome twarze. Ona nie rozdrabnia się, jak jej lewa siostra na szczegóły. Woli patrzeć całościowo i nie zastanawia się, czy „spontana” wypada czy nie - po prostu tak działa. Nie zapomina jednak o kontroli lewej części ciała.
 
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, należy wspomnieć za prof. A. Grabowską, że „każda z półkul posiada w znacznym stopniu zdolności przypisywane półkuli przeciwnej”, a ostatnie doniesienia naukowe potwierdzają, iż każdy człowiek używa obu półkul w zależności od określonej strategii działania.

Jeśli koordynacja przepływem bodźców sensorycznych przebiega nieprawidłowo, mózg nie jest w stanie odpowiednio „zorganizować” informacji sensorycznych, a co za tym idzie, nie będziemy w stanie zareagować odpowiednim zachowaniem, nie będziemy również w stanie odpowiednio zaplanować działania.
Dlatego uczenie się może nam sprawiać trudności niezależnie od naszej inteligencji i motywacji. Również dysleksja należy do tego rodzaju zaburzeń, gdzie przetwarzanie przez nasz mózg jednocześnie wrażeń wzrokowych, słuchowych oraz ruchowych przebiega nieprawidłowo. Nie jesteśmy w stanie prawidłowo i automatycznie rozpoznać np. jakiegoś słowa, gdyż jego analiza i centralne „przetworzenie” w mózgu są nieskoordynowane i niezsynchronizowane. Zawsze wtedy możemy wnioskować o nieodpowiedniej współpracy obu półkul, korzystających z połączeń naszego ciała modzelowatego.
 


Jak już wcześniej zostało wspomniane, obie półkule „komunikują się” za pomocą ciała modzelowatego, które niejako stanowi największe ogniwo łączące półkule, aczkolwiek nie jest to jedyna droga łącząca te dwie części mózgu. Niemniej jednak, to właśnie ciało modzelowate odgrywa najważniejszą rolę w tej swoistej komunikacji, gdyż, jak wiemy, ośrodki wzrokowe, słuchowe, ruchowe i sensoryczne, znajdujące się w półkulach mózgowych przetwarzają bodźce docierające tą drogą z przeciwległej strony ciała. Stąd tak ważna jest synchronizacja i sprawnie działający przepływ informacji między obiema półkulami.
Specjaliści udowodnili naukowo, że nieodpowiednio rozwinięte ciało modzelowate, a także mniejszy jego rozmiar, mają wpływ na występujące u dzieci trudności z koncentracją oraz problemy w nauce.


Trening metodą Warnkego - trening lateralny

Aby pomóc dzieciom z tego rodzaju „niedociągnięciami” multisensorycznymi należy wdrożyć odpowiednie wielopłaszczyznowe działanie terapeutyczne, obejmujące zarówno ośrodki wzroku, słuchu, jak i motoryki.
Idealnym rozwiązaniem w tego typu terapii jest Metoda Warnkego, obejmująca swoim działaniem zarówno procesy przetwarzania słuchowo - wzrokowego i motoryki, jak i pracę z koordynacją półkul mózgowych. Praca terapeutyczna obejmująca wszystkie te obszary przynosi spektakularne efekty u dzieci, u których zaobserwowano problemy z nauką i dysleksją.

Trening lateralny z metodą Warnkego

Dzięki urządzeniu o nazwie Audio4Lab - Alpha Trainer można trenować poprzez tzw. trening lateralny synchronizację obu półkul mózgowych. Cały proces terapeutyczny wg metody Warnkego przebiega dwuetapowo. Najpierw należy przeprowadzić diagnostyczną ocenę funkcji związanych z centralnym przetwarzaniem bodźców słuchowo- wzrokowych, a następnie można określić i zaplanować odpowiedni trening.
Za pomocą urządzenia Audio4Lab - Brain Audiometr lub BrainBoy Universal (do warunków domowych) trenuje się funkcje podstawowe, czyli automatyzację przetwarzania spostrzeżeń w obszarze wzroku, słuchu oraz zdolności motorycznych. Z kolei trening lateralizacji daje możliwość sterowania przekazywanymi dziecku bodźcami słuchowymi i wzrokowymi (dziecko czyta na głos tekst samo lub z terapeutą) w taki sposób, że cały czas wymusza się porównywanie odbieranych informacji przez obie półkule.
 
Metoda Warnkwego diagnoza i trening zaburzeń przetwarzania słuchowego

Najbardziej charakterystyczne jest to, że dźwięki przekazywane są dziecku w warunkach stereofonii sztucznej głowy, tzn. w słuchawkach dźwięk „wędruje” z jednego ucha do drugiego, a dziecko samo lub wraz z terapeutą je powtarza. Co ważne, głos dziecka również „wędruje” w słuchawkach, ale odwrotnie niż u terapeuty.
Do ćwiczeń używa się specjalnie zaprojektowanych narzędzi - książeczek, specjalnie nagranych płyt CD z piosenkami i różnymi tekstami. Cały ten proces niejako zmusza aktywizowanie się i komunikowanie obu półkul za pośrednictwem właśnie wspomnianego już ciała modzelowatego. Przekłada się to na bezpośrednią ich koordynację, a także tworzy nowe połączenia neuronalne w corpus callosum oraz intensyfikuje już istniejące.
Dodatkową zaletą treningu lateralnego w Metodzie Warnkego jest to, że może on być również wykonywany grupowo. W treningu może wziąć udział nawet sześcioro dzieci oraz terapeuta. Daje to dodatkowe możliwości zintensyfikowania wrażeń treningowych połączonych z ciekawszą zabawą.

Trening lateralny grupowy z metodą Warnkego

Wszystkie te działania, zarówno trening funkcji podstawowych, jak i trening lateralny połączone razem i stosowane w regularnym treningu, przynoszą doskonałe efekty w prowadzonych działaniach, mających na celu pomoc dziecku z trudnościami w uczeniu się, czytaniu, czy pisaniu.                                                                          
                                                                                                                                      Dorota Jagura

Bibliografia:

Dennison, P., Dennison, G. (2004). Integracja mózgu. Wpływ integracji mózgu na osobowość i funkcjonowanie człowieka. Warszawa: Międzynarodowy Instytut NeuroKinezjologii Rozwoju Ruchowego i Integracji Odruchów.
Grabowska, A. (2008). Nowe koncepcje lateralizacji funkcji w mózgu. W: Ł. Domańska, A. Borkowska (red), Podstawy neuropsychologii klinicznej (s.347-365). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Grabowska, A. (2006). Opinia dotycząca podstaw naukowych metody „Kinezjologii Edukacyjnej” oraz konsekwencji jej stosowania. Strona internetowa: http://www.kneurobiologii.pan.pl/
Koneberg, L., Forder, G. (2009). Kinezjologia dla dzieci. Jak uwolnić się od blokad w uczeniu się. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.
Odowska- Szlachcic, B. (2011). Terapia integracji sensorycznej. Ćwiczenia usprawniające bazowe układy zmysłowe i korygujące zaburzenia planowania motorycznego. Zeszyt 1. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.
Stock, C. (2012). Nie- zgrane dziecko. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego- diagnoza i postępowanie. Gdańsk: Harmonia Universalis.
Warnke, F. (2014). Metoda Warnkego – słuch, wzrok, ruch. Skuteczna pomoc w problemach automatyzacji funkcji. Wrocław: Wydawnictwo Biomed Neurotechnologie.