1. Co to jest EEG Biofeedback i HEG Biofeedback?

EEG-Biofeedback

EEG-Biofeedback to rodzaj terapii, dzięki której pacjent w sposób świadomy uczy się zmieniać wzorzec wytwarzanych fal w mózgu, tak aby mózg pracował wydajniej i szybciej. Sygnał z jednego punktu na głowie pacjenta jest przetwarzany na zrozumiałą dla pacjenta formę graficzną (wykresu, animacji bądź gry wideo). Dzięki temu sprzężeniu zwrotnemu pacjent wie, kiedy jest skoncentrowany, a kiedy przestaje się koncentrować. Pozwala to nauczyć się reakcji własnego mózgu i tak zmodyfikować jego pracę, aby funkcjonował efektywnie.
Uważa się, że większość z nas wykorzystuje możliwości mózgu tylko w 5%.
Trening EEG Biofeedback zwiększa to wykorzystanie nawet do 25 - 30%.

EEG-Biofeedback to profesjonalny trening mózgu. Pacjent nie musi używać klawiatury. Informacja o stanie umysłu pacjenta jest mu przekazywana za pośrednictwem sygnału EEG.

HEG Biofeedback

Metoda HEG Biofeedback to świadoma, bezpieczna modyfikacja procesów w mózgu, która daje ponadprzeciętne rezultaty w terapii zachowań u dzieci i dorosłych. Nierzadko stanowi jedyną szansę poradzenia sobie w sytuacji, gdzie zawodzą inne, „biologiczne" metody terapii.
HEG wykorzystuje dorobek uczonych pracujących nad poprawą skuteczności terapii Biofeedback. HEG nie mierzy fal mózgowych, a przepływ krwi w pewnych obszarach mózgu (technologia tzw. bliskiej podczerwieni nIR). Ukrwienie danego obszaru kory mózgowej jest bowiem dokładnym odzwierciedleniem aktywności mózgu (co pokazały badania rezonansem magnetycznym fMRI). Tak więc poprzez zmianę cyrkulacji krwi w trenowanej okolicy kory mózgu, można wpływać bezpośrednio na jego aktywację. HEG umożliwia pacjentowi obserwowanie zmian przepływu krwi w okolicach przedczołowych. Okazało się, że pacjenci bardzo szybko uczą się świadomie zmieniać ten poziom, a nawet zmieniać stopień utlenieniania krwi. Korzyści płynące z tego odkrycia są ogromne.
Z badań metodą SPECT na grupie dzieci z ADHD (Amen 1995) wynikało bowiem, że obniżona perfuzja (przepływ krwi) w obszarach prefrontalnych jest jednym z ważniejszych markerów ADHD. Zdolność zmiany tego stanu, jaką pacjent nabywa w procesie uczenia się, daje pacjentom z nadpobudliwością nadzieję na lepszą przyszłość.

HEG Biofeedback stymuluje mózg do intensywnej pracy. Trening za pomocą tej metody jest w wielu przypadkach (np. ADHD, ADD) bardziej efektywny niż EEG-Biofeedback.


HEG Biofeedback wprowadza nową jakość do treningów biofeedback:

    * zdaniem specjalistów zmiany są widoczne już po 10 treningach,
    * sesje trwają maksymalnie do 30 min,
    * HEG Biofeedback jest odporny na zakłócenia, takie jak ruchy pacjenta (brak artefaktów). Pomiar jest bardziej dokładny, pomimo np. aktywności 
       pacjenta z nadpobudliwością psychoruchową (ADHD),
    * można włączyć do treningu filmy DVD, mogą to być bajki, ulubione filmy, wizualizacje relaksacyjne i inne,
    * film lub bajka są przetworzone tak, aby stanowić materiał do treningu Biofeedback – tym samym oglądanie bajki staje się aktywnym ćwiczeniem,
    * można także włączyć do treningu ciekawe animacje i gry.

2. Dla kogo - wskazania

Biofeedback ma bardzo szerokie zastosowanie, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Trening jest stosowany nie tylko w praktyce klinicznej (ADHD, ADD, dysleksja, zaburzenia lękowe), ale także służy jako metoda treningowa dla osób zdrowych w celu poprawy funkcjonowania umysłu. Dotyczy to m.in. sportowców (np. Adama Małysza), pilotów, menedżerów czy studentów przed egzaminami.

Wskazania dla dorosłych:

    * problemy z pamięcią i koncentracją,
    * problemy z planowaniem i skupieniem,
    * mała odporność na stres,
    * padaczka,
    * zaburzenia samooceny, depresja, zaburzenia lękowe,
    * w terapii tików i zespołu touretta,
    * w zaburzeniach przyjmowania pokarmów (bulimia, anoreksja),
    * w terapii uzależnień (alkoholizm, narkomania, hazard),
    * treningi wskazane są również dla osób zdrowych, których praca wymaga skupienia, szybkich prawidłowych decyzji lub gdy powoduje długotrwały
       stres (biznesmani, kontrolerzy, służby mundurowe, służba zdrowia, lotnictwo, nauczyciele, sportowcy).


Wskazania dla dzieci:

    * zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi,
    * poprawa szybkości uczenia się,
    * nadpobudliwość psychoruchowa (ADHD),
    * problemy szkolne,
    * dysleksja, dysortografia,
    * trema, reakcje stresowe, agresja,
    * chęć poprawy wyników w dziedzinach wymagających koncentracji (sport, muzyka).

3. Jak to działa?

Trening odbywa się poprzez interaktywną współpracę z komputerem. Dzięki temu pacjent świadomie reaguje na zadania stawiane przez terapeutę. Terapia jest niezwykle efektywna, a przy tym przyjemna. Dzieci mogą wybierać formę prezentacji sygnału: może to być gra, animacja lub ulubiona bajka DVD; dorośli korzystają z profesjonalnych wykresów, wizualizacji oraz filmów relaksacyjnych.

Jak długo trwa trening Biofeedback ?

Czas trwania terapii ustala się stosownie do wieku pacjenta i istotności problemu. Treningi można podzielić na krótkoterminowe (ok. 10 - 20 spotkań), takie, które wymagają systematycznej pracy przez ok. 40 - 60 sesji (np. ADHD) i długoterminowe (np. epilepsja, afazja – aż 80 sesji). Spotkania odbywają się co najmniej 1 raz w tygodniu, a najlepiej 2 - 3 razy w tygodniu.


4. Historia metody

Biofeedback. Już w latach 60. XX wieku N. Miller udowodnił, że funkcje układu autonomicznego można modyfikować za sprawą tzw. warunkowania instrumentalnego. Badania, które jego współpracownicy prowadzili na zwierzętach, nie pozostawiały cienia wątpliwości, że można się nauczyć wpływać na procesy zachodzące, wydawałoby się, poza kontrolą świadomości.
Biofeedback pozwala uruchomić zdolności samoregulacyjne człowieka poprzez dostarczenie mu precyzyjnej informacji zwrotnej o stanie narządów organizmu. Rewolucja informatyczna lat 90. pozwoliła na dokładniejsze pomiary wskaźników fizjologicznych. Tym samym rozszerzono możliwości stosowania Biofeedbacku, dodając elementy wizualne jako informację zwrotną (zamiast pierwotnie stosowanego dźwięku), a także wzbogacając aparaturę komputerową o narzędzia obliczeniowe, które pozwalają uchwycić nawet najmniejsze zmiany w obrębie określonej modalności fizjologicznej.

EEG-Biofeedback. W roku 1972 Sterman i in. (Sterman, Friar 1972) w badaniach na kotach udowodnili, że potrafią one nauczyć się zwiększać amplitudę fali o częstotliwości 12 - 15 Hz w rejonie kory sensomotorycznej. Kolejne eksperymenty pokazały, że dotyczy to także ludzi. Sterman stwierdził, że pacjenci z epilepsją, którzy trenują ten rytm sensomotoryczny określany przez niego falą SMR, mają mniej napadów padaczkowych.

Następcy Stermana znaleźli znacznie więcej zastosowań metody Biofeedback w praktyce klinicznej: m.in. J. Lubar udowodnił jej skuteczność w terapii dzieci z ADHD; Penniston trenując weteranów wojny w Wietnamie pokazał, że może być użyteczna dla osób po traumatycznych przeżyciach i z zaburzeniami lękowymi; Tansey zaprezentował możliwość poprawy funkcji umysłowych u dzieci z trudnościami w uczeniu się (dysleksja, dysgrafia, dysortografia).

HEG-Biofeedback.

W 1994 r. dr Hershel Toomim skonstruował urządzenie umożliwiające pacjentowi obserwowanie zmian przepływu krwi w okolicach przedczołowych. Okazało się, że pacjenci bardzo szybko uczyli się świadomie zmieniać ten poziom, a nawet zmieniać stopień utlenieniania krwi. Korzyści płynące z tego odkrycia są ogromne. Z badań metodą SPECT na grupie dzieci z ADHD (Amen 1995) wynikało bowiem, że obniżona perfuzja (przepływ krwi) w obszarach prefrontalnych jest jednym z ważniejszych markerów ADHD. Zdolność zmiany tego stanu, jaką pacjent nabywa w procesie uczenia się daje pacjentom z nadpobudliwością nadzieję na lepszą przyszłość. Badania rezonansem magnetycznym (fMRI) pokazują, że ukrwienie danego obszaru kory jest dokładnym odzwierciedleniem aktywności mózgu. Urządzenia, takie jak aparatura do fMRI, nie pozwalają obecnie na taką rejestrację sygnału, aby było możliwe prowadzenie sesji Biofeedback (pierwsze próby Birbaumer, Uniwersytet w Tybindze 2005). Dlatego też skonstruowano specjalistyczne urządzenie do rejestracji aktywności mózgu, wykorzystujące bezpieczne światło bliskiej podczerwieni (tzw. podczerwień nIR). Dzięki temu odkryciu możliwe jest bezpieczne prowadzenie treningów w warunkach klinicznych w oparciu o najnowszą technologię. Skuteczność nowej metody i jej funkcjonalność możemy sprawdzić już dziś.